حسين قرچانلو

350

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

وجود دارد كه مورد نياز جامع است . هر شب ، در جامع 900 چراغ افروخته مىشود و هر قوس موجود ، بين رواقها ، چراغى مخصوص به خود دارد و در رديفى از قوسهاى ميانى بويژه قوسى كه منتهى به محراب جامع مىشود ، 150 چراغ وجود دارد . تعداد زيادى چلچراغ از برنز در جامع وجود دارد كه هركدام 1500 چراغ در آن افروخته مىشود ، اين چلچراغها از ناقوسهاى كليساهاى شهرهاى فتح شده ، ساخته شده‌اند . در داخل جامع در سمت ديوارها كرسيها و صندليها و ميزهايى وجود دارد كه به اشكال مختلفند تعداد بيشمارى اساتيد و دانشمندان در اين جامع تدريس مىكنند و درسهايى در زمينهء فقه و امور دينى به مردم القا مىكنند و آموزش مىدهند ؛ درسها ، از ساعات اوليه روز شروع مىشود تا ساعتى كه خورشيد غروب نكرده است . موضوع آموزش ، هم اكنون ( زمان لئون ) ، در مورد مسائل اخلاقى و روحانى و نيز دين محمدى است . . . امام جماعت وظيفه‌اى جز اقامه نماز جماعت ندارد . « 1 » لئون وصف خود را دربارهء فاس همچنان ادامه مىدهد ، كه در خارج شهر فاس در فاصلهء يك ميلى آن بيست كورهء آجرپزى وجود دارد و همين تعداد كورهء آجرپزى متعلق به جامع شهر است كه احتياجات جامع و املاك متعلق به آن را تأمين مىكند . در فاس يازده مدرسه دينى وجود دارد كه ساختمانهاى بسيار خوب و زيبايى دارند و با كاشى و چوب منبّت شده تزيين شده‌اند ؛ برخى از آنها با مرمر فرش شده‌اند و برخى ديگر با كاشى ( سراميك ) ميورقى تزيين شده است . هر مدرسه چند حجره دارد ، در يكى از اين مدارس صد حجره وجود دارد و در آن ديگريها كمتر است ، همهء اين مدارس به دست شاهان بنى مرين ساخته شده است . يكى از اين مدارس كه از ديگران ممتازتر است مدرسه البوعنانيّه است كه سلطان ابو عنان مرينى آن را ساخته است كه مرمر فراوان در آن به كار رفته است و دو آب انبار به ظرفيت 850 / 1 ليتر است . اين مدرسه را جويهاى آبى از قنات كوچكى كه سرپوشيده است و از مرمر و كاشى تزيين شده سيراب مىكند . در اين مدرسه سه رواق سرپوشيدهء زيبا منظر وجود دارد و ستونهاى هشت پهلويى دارد كه در ديوارها ثابت شده و با رنگهاى گوناگون

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 224 - 225 .